Zaświadczenie o lasach (art. 37a): kiedy jest potrzebne

Skąd się wzięło prawo pierwokupu Lasów Państwowych

Ustawa o lasach daje Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Lasy Państwowe, prawo pierwokupu przy sprzedaży gruntów leśnych należących do osób prywatnych. Celem jest powiększanie lasów państwowych i porządkowanie granic nadleśnictw. Prawo pierwokupu oznacza, że gdy sprzedajesz taki grunt, nadleśniczy może wejść w miejsce kupującego i nabyć nieruchomość na warunkach z Twojej umowy.

Przepis, o który chodzi, to art. 37a ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Pierwokup dotyczy gruntu, który jest oznaczony jako las w ewidencji gruntów i budynków, jest przeznaczony do zalesienia w planie miejscowym albo decyzji o warunkach zabudowy, albo jest objęty uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją starosty wydaną na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach (taką decyzję starosta wydaje dla lasów, które nie mają planu). Wystarczy, że choć część działki spełnia jeden z tych warunków.

Dla notariusza to problem dowodowy. Z księgi wieczystej i wypisu z ewidencji widzi, czy działka ma użytek „Ls” (las). Nie widzi natomiast, czy starosta objął teren uproszczonym planem urządzenia lasu albo decyzją z art. 19 ust. 3 — takie dokumenty prowadzi wyłącznie starostwo. Stąd zaświadczenie: tylko ono pozwala wykluczyć pierwokup na piśmie.

Kiedy notariusz wymaga zaświadczenia o lasach

Katalog opisuje to jednym zdaniem: działka lub dom z gruntem poza zwartą zabudową (prawo pierwokupu lasów państwowych). W praktyce kancelarie proszą o nie przy każdej działce poza zwartą zabudową miejską: siedliskach, działkach rekreacyjnych, gruntach rolnych z zadrzewieniami, domach na obrzeżach wsi. Przy działce budowlanej w środku osiedla zaświadczenie zwykle nie jest potrzebne, ale decyduje notariusz sporządzający akt, a nie klasa gruntu w Twojej ocenie.

• Działka ma w ewidencji użytek „Ls” albo „Lz” (grunty zadrzewione i zakrzewione) na całości lub części — zaświadczenie jest praktycznie pewne. Sprawdzisz to w wypisie z rejestru gruntów.
• Działka jest rolna albo budowlana, ale leży poza zwartą zabudową, graniczy z lasem lub ma zadrzewioną część — większość kancelarii poprosi o zaświadczenie dla pewności.
• Plan miejscowy przeznacza teren lub jego część do zalesienia — zobaczysz to w zaświadczeniu o MPZP.
• Lokal mieszkalny w budynku wielorodzinnym albo działka w ścisłym centrum miasta — zaświadczenie o lasach pojawia się wyjątkowo.

Kto wydaje zaświadczenie i co w nim jest

Zaświadczenie wydaje starostwo właściwe dla położenia działki — zwykle wydział ochrony środowiska, rolnictwa i leśnictwa, bo to on prowadzi uproszczone plany urządzenia lasu i wydaje decyzje z art. 19 ust. 3. W miastach na prawach powiatu zadania starosty wykonuje prezydent miasta. Nie składaj wniosku do nadleśnictwa ani do gminy: nadleśnictwo jest stroną uprawnioną do pierwokupu, a gmina nie prowadzi dokumentacji leśnej.

Urząd potwierdza w zaświadczeniu, czy działka (podaj numer i obręb) jest objęta uproszczonym planem urządzenia lasu albo decyzją z art. 19 ust. 3 ustawy o lasach. Większość starostw dodaje informację, czy w ewidencji działka ma użytek leśny. Jeśli nic z tego nie zachodzi, zaświadczenie jest „negatywne” — i o to właśnie chodzi: notariusz wpisuje do aktu, że Lasom Państwowym nie przysługuje prawo pierwokupu. Pełny opis dokumentu: Zaświadczenie o lasach.

Jak złożyć wniosek

1. Znajdź starostwo według położenia działki i w jego BIP kartę usługi — najczęściej nazywa się „zaświadczenie o objęciu działki uproszczonym planem urządzenia lasu” albo „zaświadczenie do celów notarialnych (art. 37a ustawy o lasach)”.
2. We wniosku podaj numer działki, obręb, gminę i numer księgi wieczystej. Napisz, że zaświadczenie jest potrzebne do aktu notarialnego sprzedaży.
3. Zapłać opłatę skarbową (17 zł opłaty skarbowej) na konto gminy, na której terenie ma siedzibę starostwo, i dołącz dowód wpłaty. To nie jest konto starostwa — sprawdź w karcie usługi.
4. Wyślij przez e-Doręczenia albo złóż w okienku lub pocztą. Podpis: profil zaufany, mObywatel, podpis kwalifikowany albo odręczny na papierze.
5. Policz termin od dnia doręczenia wniosku do urzędu — nie od dnia, w którym go przygotowałeś.

O zaświadczenie może wystąpić każdy, więc nie musisz dołączać aktu własności ani wykazywać, że jesteś właścicielem. W pakiecie Przedaktem wniosek jest przygotowany według procedury Twojego starostwa, z numerem konta i tytułem przelewu; jak podpisać i wysłać pismo elektronicznie, opisujemy w artykule jak złożyć wniosek do urzędu online. Termin ustawowy to 7 dni; czas w praktyce zależy od starostwa, a w sezonie urlopowym bywa dłuższy.

Co, jeśli grunt jest lasem

Zaświadczenie „pozytywne” nie blokuje sprzedaży, ale zmienia procedurę. Umowa sprzedaży nie może być zawarta od razu: notariusz sporządza umowę warunkową (pod warunkiem, że Lasy Państwowe nie wykonają pierwokupu) i zawiadamia właściwego nadleśniczego. Nadleśniczy ma miesiąc od otrzymania zawiadomienia na złożenie oświadczenia o wykonaniu pierwokupu. Jeśli tego nie zrobi albo zrezygnuje wcześniej na piśmie, strony podpisują drugą umowę — przenoszącą własność. Cała procedura leży po stronie notariusza; Ty i kupujący musicie przyjść do kancelarii dwa razy i doliczyć miesiąc do harmonogramu.

Jeśli Lasy Państwowe skorzystają z prawa pierwokupu, nabywają grunt za cenę z Twojej umowy warunkowej — kupujący odpada, a Ty sprzedajesz Skarbowi Państwa. Ustawa przewiduje też wyjątki od pierwokupu, między innymi sprzedaż na rzecz osób bliskich, a także procedurę kwestionowania ceny rażąco odbiegającej od wartości rynkowej. Które z nich dotyczą Twojej transakcji, oceni notariusz; my nie udzielamy porad prawnych i nie interpretujemy stanu prawnego działki.

Kiedy zamówić i jak długo jest „świeże”

Zaświadczenie o lasach nie ma ustawowej daty ważności, ale kancelaria zwykle oczekuje dokumentu z ostatnich tygodni przed aktem, bo starosta mógł w tym czasie wydać nowy uproszczony plan urządzenia lasu. Zamów je, gdy znasz datę aktu — po umowie przedwstępnej — razem z zaświadczeniami z gminy i wypisem z ewidencji. Jeżeli zaświadczenie wyjdzie pozytywne, powiedz o tym kancelarii od razu: termin aktu trzeba przesunąć o co najmniej miesiąc na procedurę pierwokupu. Co jeszcze jest potrzebne przy działce, opisujemy w artykule jakie dokumenty do sprzedaży działki i na stronie sprzedaż domu lub działki.